 | |
 Narodno pozorište Sarajevo i Trg Susan Sontag | |
| Adresa | Obala Kulina Bana 9 Sarajevo Bosna i Hercegovina |
|---|---|
| Koordinate | |
| Izgradnja | |
| Izgrađeno | 1897. |
| Otvoreno | 17. novembar 1921 |
| Arhitekt | Karlo Paržik |
| Web stranica | |
| www | |
Narodno pozorište Sarajevo najveća je pozorišna kuća u Bosni i Hercegovini i jedna od najznačajnijih u Jugoistočnoj Evropi. Otvoreno je 17. novembra 1921, a svečani čin otvaranja pripao je Branislavu Nušiću, tadašnjem načelniku Umjetničkog odjeljenja Ministarstva prosvjete. Tri večeri za redom izvođeni su muzičko-dramski programi i tako je ozvaničen početak rada kuće.
U počecima svog postojanja Narodno pozorište Sarajevo je djelovalo isključivo kao dramsko pozorište, ali su na repertoaru bile i muzičke predstave, popularni komadi s pjevanjem i operete. Postavljanje komada s pjevanjem i operete u domaćoj produkciji zahtijevalo je upošljavanje profesionalnih muzičara (dirigenti, vokalni solisti), kao i osnivanje muzičkih ansambala (hor i orkestar), što je povoljno utjecalo na jačanje muzičkog profesionalizma. Poziciju pozorišnog dirigenta, od osnivanja do 1941, obnašalo je 10 dirigenata: Josip Chládek-Bohinjski (august 1921 - maj 1922), Karel Moor (1922/1923), František Matĕjovský (8. novembra 1922 - 8. februar 1923), Josef Rožđalovski (januar 1923 - 1926/1927), Beluš Jungić (od 1925/1926 - 1940/1941, u dva navrata), Otmar Hofer (1924/1925 - 1926/1927), Alfred Pordes (1927/1928 - oktobar 1929), Jaroslav Jarko Plecity (septembar 1930 - 1. februara 1931), Josip Majer (1. februara 1931 - 1933/1934; 1937/1938; januar 1939 - 1940/1941) i Max Unger (1935/1936 - januar 1937).[1]
Od 1946. u ovo pozorište se uvode i muzički oblici djelovanja, pa će u historiji ovog pozorišta izuzetno pridonijeti Opera kao i Balet. Dana 9. novembra 1946. započela je svoju umjetničku djelatnost Sarajevska opera, svečanom premijerom "Prodane nevjesta" Bedřicha Smetane.
Sarajevski balet osnovan je također 1946, ali je svoju prvu samostalnu predstavu "Žetva" Borisa Papandopula izveo tek 25. maja 1950, što je bio početak profesionalnog postojanja na sceni Narodnog pozorišta. Tu su prvi put izvedene opere "Jazavac pred sudom" Vlade Miloševića, Hasanaginica i "Aska i vuk" Asima Horozića, balet "Satana i Magnovenje" Vojina Komadine, "Katarina, bosanska kraljica" Đele Jusića, Izložba slika Julija Marića.
Izvođena su dramska djela autora: Zlatka Topčića, Skendera Kulenovića, Meše Selimoviće, Hamze Hume, Isaka Samokovlije, Miroslava Jančića, Duška Anđića, Uroša Kovačevića, Ahmeda Muradbegovića, Envera Čolakovića, Edhema Mulabdića, Abdulaha Sidrana, Almira Imširevića, Almira Bašovića, Alije Hafizovića.
Sa više od 1600 dramskih, opernih i baletskih umjetnika, kao i drugih stručnih osoba vezanih za pozorišnu umjetnost do 1996. izvedeno je 1040 dramskih premijera, a realizovana su 264 operna i baletna projekta.[2]
Narodno pozorište (prvobitno "Društveni dom") u Sarajevu je sagrađeno 1897. po projektima Karla Paržika. Svečano otvorenje je bilo 2. januara 1899. predstavom "Medeja" Franza Grillparzera (1791-1872), austrijskog dramaturga koji je spajao formalno naslijeđe austrijskog baroka i idejne elemente njemačke klasike. Izvedba je bila povjerena Hrvatskom narodnom kazalištu iz Zagreba, a počela je prologom Silvija Strahimira Kranjčevića - "Vili prosvjete". Za svo vrijeme austrougarske uprave to će prvenstveno biti "Vereinshaus" ili "Herrenclub" ili "Clubhaus" sa salom u kojoj se mogu održavati pozorišne predstave, tzv. "Saaltheater". 1922. dom je pretvoren u Narodno pozorište.[3]
Početak rada Narodnog pozorišta Sarajevo kroz historiju se vezuje za dva datuma - 27.11. 1920, kada je Pozorište održalo svoju prvu predstavu u Tuzli u hotelu Bristol: Šantićevu Hasanaginicu i Jedva steče zeta Labiša i Mišela, i za zvanični početak rada i otvaranje prve sezone u adaptiranoj zgradi Društvenog doma, 22. 10. 1921, u kojoj djeluje do danas. Kako navodi Josip Lešić svečani čin otvaranja trajao je tri dana uz mnogobrojnu publiku i druge zvanice.[3] Osim domaćih djela, na sceni Narodnog pozorišta u Sarajevu izvođena su i značajna djela klasične svjetske, dramske, operne i baletne literature, kao i predstave savremenog i istraživačkog izraza.
Nacionalni spomenik
[uredi | uredi izvor]Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 11. do 17. septembra 2008, donijela je odluku da se zgrada Narodnog pozorišta proglasi za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.[4] Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović (predsjedavajući), Ljiljana Ševo i Tina Wik.
Zgrada Narodnog pozorišta, izgrađena je u neorenesansnom historicističkom stilu. Nepravilnog je prvougaonog oblika, oko 50 m x 47 m.[5]
- 1970. - Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva za Balet Narodnog pozorišta;
- 1972. - Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva za Dramu Narodnog pozorišta;
- 1978. - Šestoaprilska nagrada Grada Sarajeva za predstavu Omer paša Latas ;
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]- Milivoj Bačanović - proslavljeni prvak Opere
- Gradimir Gojer
- Pozorište mladih Sarajevo
- SARTR
- Sarajevska opera
- Sarajevski balet
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑
- ↑ "Arhivirana kopija". Arhivirano s originala, 25. 11. 2013. Pristupljeno 31. 10. 2013.CS1 održavanje: arhivirana kopija u naslovu (link)
- 1 2 "Historijat". nps.ba. Pristupljeno 2026-05-26.
- ↑ "Zgrada Narodnog pozorišta". Komisija za nacionalne spomenike. Pristupljeno 13. 9. 2016.[mrtav link]
- ↑ "Nedžad Kurto: ARHITEKTURA BIH- Razvoj bosanskog stila". Kulturno naslijeđe, Sarajevo. Pristupljeno 9. 2. 2017.
| Historija Sarajeva |  | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Općine i naselja |
| ||||||||
| Građevine i znamenitosti |
| ||||||||
| Bogomolje |
| ||||||||
| Kultura | |||||||||
| Galerije i muzeji | |||||||||
| Obrazovanje |
| ||||||||
| Sport i sportski događaji |
| ||||||||
| Transport | |||||||||
| Poznatije ulice | |||||||||
| Događaji | |||||||||
| Nagrade i priznanja | |||||||||