| Չեչեններ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ընդհանուր քանակ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 մլն. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Բնակեցում | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Լեզու(ներ) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| չեչեներեն | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Հավատք(ներ) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| սուննի իսլամ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Բարեկամական էթնիկ խմբեր | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ինգուշներ |
Չեչեններ (ինքնանվանում՝ Նոխչիյ, Նախչու, Նախչիյ), վայնախյան ազգ է Հյուսիսային Կովկասում, Չեչենական հանրապետության հիմնական բնակչությունը։ Ընդհանուր քանակը ամբողջ աշխարհում 2.000.000 մարդ է։ Մարդաբանակ առումով եվրոպական ռասայի կովկասյան տեսակին են պատկանում։
Բնակեցում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ներկայում չեչենների մեծամասնությունը ապրում է Ռուսաստանի տարածքում, հիմնականում Չեչնիայի Հանրապետությունում։ Չեչենների պատմության մեջ եղել է մի քանի բնակեցում։
1865 թվականի Կովկասյան պատերազմից հետո մոտավորապես 5000 չեչենական ընտանիքներ տեղափոխվեցին Օսմանյան կայսրության տարածք և այդ շարժումը սկսեցին կոչել մուհաջիրություն[4]։ Այսօր այդ մուհաջիրների ժառանգներն էլ կազմում են Թուրքիայի, Սիրիայի և Հորդանանի չեչենական սփյուռքի հիմնական մասը[5]։
1944 թվականի փետրվարին ավելի քանի կես միլիոն չեչեններ տեղահանվել են իրենց մշտական ապրելավայրերից և բնակեցվել Միջին Ասիայում։ 1957 թվականի հունվարի 9-ին չեչեններին թույլատրվել է վերադառնալ իրենց կովկասյան ապրելավայրերը, սակայն ազգի որոշ մասը մնացել է Ղազախստանում և Ղրղզստանում։
Առաջին և Երկրորդ չեչենական պատերազմներից հետո շատ չեչեններ լքել են Ռուսաստանը և տեղափոխվել Արևմտյան Եվրոպա, Թուրքիա և արաբական երկրներ։ Նաև ավելացել է Ռուսաստանի Դաշնության մյուս շրջանների չեչենական սփյուռքը։
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Չեչենները և Չեչնիան (ռուս.)
- Կովկասի բնակչության մասին կայք (ռուս.)

Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Л. Ильясов. Чеченский тейп Արխիվացված 2020-01-09 Wayback Machine // Чеченская республика и чеченцы: История и современность: Матер. Всерос. науч. конф. - Մոսկվա, 19 - 20 апреля 2005. М.: Наука, 2006, с. 176 - 185
- В. А. Кузнецов. «Введение в кавказоведение» - Վլադիկովկաս, 2004
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Russian Census of 2002
- 1 2 3 4 5 Chechens in the Middle East: Between Original and Host Cultures, Event Report, Caspian Studies Program
- ↑ Chechens in the Middle East
- ↑ Главный итог кавказской войны Արխիվացված 2016-03-06 Wayback Machine (ռուս.)
- ↑ Мухаджирство или переселение вайнахов на Ближний Восток Արխիվացված 2011-03-10 Wayback Machine (ռուս.)
| Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 8, էջ 716)։ |