Podział administracyjny Rosji – podział administracyjny Federacji Rosyjskiej na mniejsze jednostki, dokonany dla usprawnienia wykonywania zadań przez organy administracji publicznej oraz zapewnienia terytorialnej autonomii mniejszościom narodowym zamieszkującym zwarte obszary.
Obecnie według rosyjskiej konstytucji w skład Federacji Rosyjskiej wchodzi 89 podmiotów federalnych (w tym sześć nieuznawanych przez większość państw za jej część):
W 2000 roku dokonano dodatkowego podziału, tworząc okręgi federalne , na czele których stoją gubernatorzy mianowani przez prezydenta Rosji. Jest 8 okręgów federalnych. Ponadto w celach gospodarczych i statystycznych używany jest także podział na 12 regionów ekonomicznych [ 1] .
Od lewej: Siergiej Aksionow , Aleksiej Czały, Władimir Putin i Władimir Konstantinow – podpisanie umowy o włączeniu Krymu i Sewastopola do Federacji Rosyjskiej (Kreml , 18 marca 2014)
18 marca 2014 Władimir Putin , Władimir Konstantinow, Siergiej Aksionow i Aleksiej Czały podpisali w Moskwie umowę o włączeniu Krymu i Sewastopola do Rosji jako nowych podmiotów federacji[ 2] . Umowa ta weszła w życie z dniem ratyfikacji[ 3] , co nastąpiło 21 marca 2014[ 4] . Tego samego dnia dokonano zmian w Konstytucji Rosji , dopisując do niej dwa nowe podmioty federacji – Republikę Krymu i miasto federalnego znaczenia Sewastopol [ 5] – z których utworzono Krymski Okręg Federalny [ 6] , istniejący do 28 lipca 2016[ 7] .
De iure (w świetle prawa międzynarodowego ) zaanektowane przez Federację Rosyjską Republika Autonomiczna Krymu i miasto o specjalnym statusie Sewastopol są częściami Ukrainy – terytorium okupowanym przez Rosję[ 8] [ 9] [ 10] [ 11] [ 12] . Pogląd ten podziela zdecydowana większość państw – rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ w sprawie integralności Ukrainy poparło 100 krajów, 11 było przeciw (Krym i Sewastopol za część Federacji Rosyjskiej uznały oficjalnie między innymi: Kuba [ 13] , Nikaragua [ 14] , Korea Północna [ 15] , Syria [ 16] i Wenezuela [ 17] ), 58 wstrzymało się od głosu, a 24 było nieobecnych[ 18] .
W latach 2014–2016 istniał Krymski Okręg Federalny , złożony z obszaru Krymu i Sewastopola, który 28 lipca 2016, dekretem prezydenta Rosji, został zlikwidowany a jego teren przyłączony do Południowego Okręgu Federalnego [ 7] [ 19] .
Aneksja obwodów chersońskiego, donieckiego, ługańskiego i zaporoskiego[ edytuj | edytuj kod ]
Od 2014 r. na części terenów obwodów donieckiego i ługańskiego należących do Ukrainy, działały nieuznawane samozwańcze republiki ludowe – Doniecka i Ługańska . W wyniku inwazji Rosji na Ukrainę w roku 2022, część ukraińskiego obwodu chersońskiego i zaporoskiego znalazła się pod rosyjską okupacją. Od 23 do 27 września 2022, na terenach obwodów okupowanych przez wojsko rosyjskie oraz separatystów, zostało przeprowadzone referendum w sprawie aneksji obwodu przez Rosję , do którego doszło 30 września[ 20] . W trakcie przeprowadzenia referendum, wg ukraińskich szacunków, pod kontrolą sił rosyjskich znajdowało się 67% obwodu zaporoskiego oraz 88% chersońskiego, a pod kontrolą separatystów 99% obwodu ługańskiego i 57% donieckiego[ 21] .
Mapa podziału administracyjnego Rosji (stan na 1 marca 2008)
Nazwa polska
Nazwa rosyjska
Stolica
Powierzchnia (km²)
Populacja
Gęstość zaludnienia (os./km²)
Kod podmiotu
Kod ISO 3166-2
Położenie na mapie
Republika Adygei (Adygeja )
Республика Адыгея (Адыгея)
Majkop
7792
463 167
59,44
01
RU-AD
Republika Ałtaju
Республика Алтай
Gornoałtajsk
92 903
220 954
2,38
04
RU-AL
Republika Baszkortostanu
Республика Башкортостан
Ufa
142 947
4 013 786
28,08
02, 102
RU-BA
Republika Buriacji
Республика Бурятия
Ułan Ude
351 334
970 679
2,8
03
RU-BU
Republika Chakasji
Республика Хакасия
Abakan
61 569
532 266
8,65
19
RU-KK
Republika Czeczeńska
Чеченская Республика
Grozny
16 165
1 497 992
92,66
20, 95
RU-CE
Republika Czuwaska
Чувашская Республика – Чувашия
Czeboksary
18 343,2
1 207 875
65,8
21, 121
RU-CU
Republika Dagestanu
Республика Дагестан
Machaczkała
50 278
3 133 303
62,3
05
RU-DA
Doniecka Republika Ludowa [ a]
Донецкая Народная Республика
Donieck
?
?
?
80, 180
–
Republika Inguszetii
Республика Ингушетия
Magas
3123
527 220
165,22
06
RU-IN
Republika Sacha (Jakucja)
Республика Саха (Якутия)
Jakuck
3 083 523
984 703
0,32
14
RU-SA
Republika Kabardyjsko-Bałkarska
Кабардино-Балкарская Республика
Nalczyk
12 470
870 197
69,78
07
RU-KB
Republika Kałmucji
Республика Калмыкия
Elista
74 731
266 770
3,57
08
RU-KL
Republika Karaczajsko-Czerkieska
Карачаево-Черкесская Республика
Czerkiesk
14 277
465 528
32,61
09
RU-KC
Republika Karelii
Республика Карелия
Pietrozawodsk
180 520
614 064
3,4
10
RU-KR
Republika Komi
Республика Коми
Syktywkar
416 774
813 859
1,95
11
RU-KO
Republika Krymu
Ługańska Republika Ludowa [ a]
Луганская Народная Республика
Ługańsk
?
?
?
81, 181
–
Republika Mari El
Республика Марий Эл
Joszkar-Oła
23 375
676 184
28,93
12
RU-ME
Republika Mordowii
Республика Мордовия
Sarańsk
26 128
779 573
29,84
13, 113
RU-MO
Republika Osetii Północnej – Alania
Республика Северная Осетия – Алания
Władykaukaz
7987
693 449
86,82
15
RU-SE
Republika Tatarstanu
Республика Татарстан (Татарстан)
Kazań
67 847
3 894 507
57,4
16, 116
RU-TA
Republika Tuwy
Республика Тыва
Kyzył
168 604
330 327
1,96
17
RU-TY
Republika Udmurcka
Удмуртская Республика
Iżewsk
42 061
1 493 356
35,51
18
RU-UD
Nazwa polska
Nazwa rosyjska
Stolica
Powierzchnia (km²)
Populacja
Gęstość zaludnienia (os./km²)
Kod podmiotu
Kod ISO 3166-2
Położenie na mapie
Kraj Ałtajski
Алтайский край
Barnauł
167 996
2 296 773
13,67
22
RU-ALT
Kraj Chabarowski
Хабаровский край
Chabarowsk
785 730
1 302 918
1,65
27
RU-KHA
Kraj Kamczacki
Камчатский край
Pietropawłowsk Kamczacki
464 275
311 985
0,67
41, 82
RU-KAM
Kraj Krasnodarski
Краснодарский край
Krasnodar
75 485
5 689 538
75,37
23, 93, 123
RU-KDA
Kraj Krasnojarski
Красноярский край
Krasnojarsk
2 366 797
2 857 567
1,21
24, 84, 88, 124
RU-KIA
Kraj Nadmorski
Приморский край
Władywostok
164 673
1 879 486
11,41
25, 125
RU-PRI
Kraj Permski
Пермский край
Perm
160 236
2 580 639
16,11
59, 81, 159
RU-RER
Kraj Stawropolski
Ставропольский край
Stawropol
66 160
2 794 625
42,24
26
RU-STA
Kraj Zabajkalski
Забайкальский край
Czyta
431 892
1 054 071
2,44
75, 80
RU-ZAB
Nazwa polska
Nazwa rosyjska
Stolica
Powierzchnia (km²)
Populacja
Gęstość zaludnienia (os./km²)
Kod podmiotu
Kod ISO 3166-2
Położenie na mapie
Obwód amurski
Амурская область
Błagowieszczeńsk
361 908
781 850
2,16
28
RU-AMU
Obwód archangielski [ b]
Архангельская область
Archangielsk
589 913[ b]
1 128 099[ b]
1,91[ b]
29
RU-ARK
Obwód astrachański
Астраханская область
Astrachań
49 024
997 685
20,35
30
RU-AST
Obwód biełgorodzki
Белгородская область
Biełgorod
27 134
1 541 259
56,80
31
RU-BEL
Obwód briański
Брянская область
Briańsk
34 857
1 182 682
33,95
32
RU-BRY
Obwód chersoński [ a]
Херсонская область
Geniczesk [ c] , Chersoń [ d]
?
?
?
?
–
Obwód czelabiński
Челябинская область
Czelabińsk
88 529
3 444 025
38,9
74, 174
RU-CHE
Obwód irkucki
Иркутская область
Irkuck
774 846
2 375 640
3,07
38, 85
RU-IRK
Obwód iwanowski
Ивановская область
Iwanowo
21 437
987 032
46,07
37
RU-IVA
Obwód jarosławski
Ярославская область
Jarosław
36 177
1 241 424
34,34
76
RU-YAR
Obwód kałuski
Калужская область
Kaługa
29 777
1 000 604
33,6
40
RU-KLU
Obwód kemerowski – Kuzbas
Кемеровская область
Kemerowo
95 725
2 634 376
27,52
42, 142
RU-KEM
Obwód kirowski
Кировская область
Kirow
120 374
1 251 182
10,39
43
RU-KIR
Obwód kostromski
Костромская область
Kostroma
60 211
628 972
10,45
44
RU-KOS
Obwód królewiecki
Калининградская область
Królewiec
15 125
1 019 601
67,41
39, 91
RU-KGD
Obwód kurgański
Курганская область
Kurgan
71 488
819 299
11,46
45
RU-KGN
Obwód kurski
Курская область
Kursk
29 997
1 098 361
36,62
46
RU-KRS
Obwód leningradzki
Ленинградская область
Gatczyna
83 908
1 894 038
22,57
47
RU-LEN
Obwód lipiecki
Липецкая область
Lipieck
24 047
1 128 181
46,92
48
RU-LIP
Obwód magadański
Магаданская область
Magadan
462 464
138 991
0,3
49
RU-MAG
Obwód moskiewski
Московская область
Moskwa [ e] , Krasnogorsk [ f]
44 329
7 713 326
173,49
50, 90, 150, 190
RU-MOS
Obwód murmański
Мурманская область
Murmańsk
144 902
733 158
5,06
51
RU-MUR
Obwód niżnonowogrodzki
Нижегородская область
Niżny Nowogród
76 624
3 177 816
41,47
52, 152
RU-NIZ
Obwód nowogrodzki
Новгородская область
Nowogród Wielki
54 501
593 232
10,88
53
RU-NGR
Obwód nowosybirski
Новосибирская область
Nowosybirsk
177 756
2 786 412
15,68
54, 154
RU-NVS
Obwód omski
Омская область
Omsk
141 140
1 904 294
13,49
55
RU-OMS
Obwód orenburski
Оренбургская область
Orenburg
123 702
1 945 307
15,63
56
RU-ORE
Obwód orłowski
Орловская область
Orzeł
24 652
724 686
29,4
57
RU-ORL
Obwód penzeński
Пензенская область
Penza
43 352
1 292 211
29,81
58
RU-PNZ
Obwód pskowski
Псковская область
Psków
55 399
621 028
11,21
60
RU-PSK
Obwód riazański
Рязанская область
Riazań
39 605
1 098 998
27,75
62
RU-RYA
Obwód rostowski
Ростовская область
Rostów nad Donem
100 967
4 185 233
41,45
61, 161
RU-ROS
Obwód sachaliński
Сахалинская область
Jużnosachalińsk
87 101
485 627
5,58
65
RU-SAK
Obwód samarski
Самарская область
Samara
53 565
3 155 390
58,91
63, 163
RU-SAM
Obwód saratowski
Саратовская область
Saratów
101 240
2 396 961
23,68
64, 164
RU-SAR
Obwód smoleński
Смоленская область
Smoleńsk
49 779
921 127
18,51
67
RU-SMO
Obwód swierdłowski
Свердловская область
Jekaterynburg
194 226
4 291 886
22,09
66, 96
RU-SVE
Obwód tambowski
Тамбовская область
Tambow
34 462
994 420
28,89
68
RU-TAM
Obwód tiumeński [ g]
Тюменская область
Tiumeń
1 464 173[ g]
3 778 024[ g]
2,58[ g]
72
RU-TYU
Obwód tomski
Томская область
Tomsk
314 391
1 070 544
3,41
70
RU-TOM
Obwód tulski
Тульская область
Tuła
25 679
1 449 115
56,49
71
RU-TUL
Obwód twerski
Тверская область
Twer
84 201
1 245 619
14,81
69
RU-TVE
Obwód uljanowski
Ульяновская область
Uljanowsk
37 181
1 219 240
32,79
73, 173
RU-ULY
Obwód włodzimierski
Владимирская область
Włodzimierz
29 084
1 342 099
46,18
33
RU-VLA
Obwód wołgogradzki
Волгоградская область
Wołgograd
112 877
2 476 100
21,94
34
RU-VGG
Obwód wołogodzki
Вологодская область
Wołogda
145 700
1 160 445
7,97
35
RU-VLG
Obwód woroneski
Воронежская область
Woroneż
52 216
2 305 608
44,18
36, 136
RU-VOR
Obwód zaporoski [ a]
Запорожская область
Melitopol [ h] , Zaporoże [ i]
?
?
?
?
–
Nazwa polska
Nazwa rosyjska
Powierzchnia (km²)
Populacja
Gęstość zaludnienia (os./km²)
Kod podmiotu
Kod ISO 3166-2
Położenie na mapie
Miasto Moskwa
Город Москва
2561,5
12 655 050
4940,48
77, 97, 99, 177, 197, 199
RU-MOW
Miasto Petersburg
Город Санкт-Петербург
1439
5 384 342
3837,73
78, 98, 178
RU-SPE
Miasto Sewastopol [ a]
Город Севастополь
863,6
513 149
594,2
92
–
Nazwa polska
Nazwa rosyjska
Stolica
Powierzchnia (km²)
Populacja
Gęstość zaludnienia (os./km²)
Kod podmiotu
Kod ISO 3166-2
Położenie na mapie
Żydowski Obwód Autonomiczny
Еврейская автономная область
Birobidżan
36 271
156 492
4,31
79
RU-YEV
↑ «Общероссийский классификатор экономических регионов. ОК 024-95» (утв. Постановлением Госстандарта России от 27.12.1995 N 640) . consultant.ru.
↑ Подписан Договор о принятии Республики Крым в Российскую Федерацию . Администрация Президента РФ. [dostęp 2014-03-19].
↑ Договор между Российской Федерацией и Республикой Крым о принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов . Администрация Президента РФ. [dostęp 2014-03-19].
↑ Федеральный закон «О ратификации Договора между Российской Федерацией и Республикой Крым о принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов» . Администрация Президента РФ, 2014-03-21. [dostęp 2014-03-21].
↑ Федеральный конституционный закон «О принятии в Российскую Федерацию Республики Крым и образовании в составе Российской Федерации новых субъектов – Республики Крым и города федерального значения Севастополя» . Администрация Президента РФ, 2014-03-21. [dostęp 2014-03-21].
↑ Указ Президента Российской федерации «Об образовании Крымского федерального округа» . Администрация Президента РФ, 2014-03-21. [dostęp 2014-03-21].
1 2 Uniwersytet Wrocławski , Studium Europy Wschodniej: Putin likwiduje Krymski Okręg Federalny i przetasowuje kadry . 2016-07-29.
↑ Zgromadzenie Ogólne ONZ potępia aneksję Krymu .
↑ Backing Ukraine’s territorial integrity, UN Assembly declares Crimea referendum invalid , UN News Centre, 27 marca 2014.
↑ MSZ RP : Przyłączenie Krymu do Rosji w świetle prawa międzynarodowego . msz.gov.pl, 2014-08-08. [dostęp 2019-01-20].
↑ Polskie Radio : Rada Bezpieczeństwa ONZ o Krymie. Aneksja jest nielegalna. . 2018-03-16. [dostęp 2019-01-20].
↑ MSZ RP : Deklaracja w sprawie nieuznania aneksji Krymu . msz.gov.pl, 2018-07-25. [dostęp 2019-01-20].
↑ Visiting Russia, Fidel Castro’s Son Scoffs at U.S. Sanctions Over Crimea .
↑ Nicaragua recognizes Crimea as part of Russia .
↑ КНДР одобрила присоединение Крыма к России .
↑ Gunmen Seize Government Buildings in Crimea .
↑ Afganistan poparł aneksję Krymu. Kto jeszcze uznaje przynależność półwyspu do Rosji? , gazeta.pl, 24 marca 2014.
↑ Territorial integrity of Ukraine: resolution adopted by the General Assembly .
↑ Krym wchłonięty. Putin zlikwidował Krymski Okręg Federalny . kresy24.pl, 2016-07-29.
↑ Są pierwsze wyniki „referendów” na okupowanych ziemiach Ukrainy. Zgodnie z planem Putina . money.pl, 2022-09-27. [dostęp 2023-08-21].
↑ Marek Menkiszak, Maria Domańska: Rosja ogłasza aneksję czterech regionów Ukrainy . Ośrodek Studiów Wschodnich, 2022-10-03. [dostęp 2023-08-21]. (pol. ) .
↑ Центр Дальневосточного федерального округа перенесён во Владивосток [online], Президент России [dostęp 2018-12-26] (ros. ) .
Ustrój
Organy władzy ustawodawczej
wykonawczej
sądowniczej
Finanse i kontrola
Samorząd
Główne partie polityczne
Dylomacja